تبلیغات
متن‌هایی برای گذار نظری - گزارشی درباره گرسنگی و سوءتغذیه در ایران

این‌که فقیران فقیرتر شده اند، چیزِ تازه‌ای نیست. دستِ کم از زمانی که فقر و گرسنگی در چارچوبِ مناسبات اقتصادی‌اجتماعی جدید معنای تازه‌ای یافته اند، آن‌چه در هنگام مواجهه با تهی‌دستی و گرسنگی آدم را وحشت‌زده می‌کند، ابعاد آن است، نه خودِ آن. گویا دستِ کم مناسبات کنونی به‌شکلی ساخت یافته اند که همواره در اینجا یا آنجا سطح مشخصی از تهی‌دستی را تولید و بازتولید می‌کنند. اکنون نیز آن‌چه انگیزه‌ای برای نوشتن این گزارش فراهم آورده است، نه تهی‌دستی که گرسنگی و نه خودِ آن که ابعادِ تازه آن است؛ ابعادِ وحشت‌زایی که «علی اکبر سیاری» معاون بهداشت وزیر بهداشت به آن اشاره کرده است: «اکنون ۳۰ درصد مردم کشور گرسنه‌ اند» یا به عبارت دیگر، نزدیک به 24 میلیون نفر از ایرانیان به معنای دقیق کلمه نانِ خوردن ندارند. شنیدن چنین سخنانی از مسئولان دولتی تازگی دارد چرا که معمولاً ترجیح می‌دهند مسائل جاری را با زبانی دیگر طرح کنند. به هر حال، در این گزارش می‌خواهیم ابعادِ این گرسنگی 24 میلیونی را بیشتر بکاویم. 

معنای گرسنگی

گرسنگی معنای حسانیِ روشنی دارد اما هنگامی که از آن به عنوان یک شاخص علمی سخن می‌گوییم، با حفظ معنای بدیهی‌اش، تعریفی دقیق‌تر پیدا می‌کند. «حسین راغفر» استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا (س) می‌گوید که «آن‌چه ما به عنوان گرسنگی تعریف می‌کنیم، این است که کل مخارج خانگی یک خانوار نتواند حداقل سبد غذایی مورد نیازش را تأمین کند. گروهی از خانوارها هستند که کل درآمدشان کمتر از کل مخارج غذایی‌شان است. معنای دیگر آن این است که درآمد این خانوارها نمی‌تواند هزینه خوردوخوراک‌شان را تأمین کند، در حالی که این‌ها نیازهای دیگری مانند مسکن و پوشاک هم دارند که آن‌ها هم برآورده نمی‌شوند. همین باعث حادترشدن وضعیت تغذیه‌شان هم می‌شود».

اما آیا واقعاً ما نزدیک به 24 میلیون گرسنه به این معنایی که در بالا گفته شد، در کشور داریم؟ آیا معاون وزیر آماری درست داده است؟

 

گرسنگی یا سوءتغذیه

کمی بعد از اظهار نظرِ معاون وزیر بهداشت، «احمد میدری» معاون رفاه اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در آمد که «فکر می‌کنم یک سوء‌برداشت عمومی وجود دارد و منظور دکتر سیاری سوء‌تغذیه است». این ردّیه دوم، قضاوت را دشوارتر کرد. راغفر با اشاره به این‌که وزارت بهداشت روی شاخص‌های گرسنگی کار می‌کند و ما بر اساس هزینه و درآمد خانوار شاخص‌هایی می‌سازیم، اضافه می‌کند که «روش‌های محاسبات ما با آن‌ها متفاوت است».

او روی این موضوع که «این 30 درصد شامل افراد دارای سوءتغذیه نیز هست» تأکید می‌کند و می‌گوید: «می‌توان این ارقام را به‌شکلی محاسبه کرد که سوءتغذیه به‌شکلی جداگانه حساب شود. گرسنگی شکلی حاد از فقر است و بنا به آمارهای ما نزدیک به 7 درصد است. اما آمار جمعیتی که دچار سوءتغذیه هستند، می‌تواند ارقامی بالاتر داشته باشد». راغفر هم حرف‌های میدری را تأیید می‌کند. هر چند آمار راغفر از کسانی که دچار «فقر خوراکی» یا همان گرسنگی هستند (7 درصد)، بالاتر از آمارهای بین‌المللی (4 درصد) بیشتر است اما منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

اما اگر با 7 درصد جمعیت دچار گرسنگی روبه‌روییم، پس اساساً باید با رقم بالایی از سوءتغذیه مواجه باشیم که تقریباً به 23 درصد از کل جمعیت ایران می‌رسد و رقمی بزرگ است. سوءتغذیه در معنای ظاهری‌اش ناشی از نرسیدن مواد مغذی به بدن است. این درست است اما نکته‌ای مهم در اینجا وجود دارد که باید به آن توجه کرد. راغفر با بیان اینکه «سوءتغذیه ضرورتاً منعکس‌کننده‌ی فقر درآمدی نیست» می‌گوید که «در مناطق کم‌ترتوسعه‌یافته، الگوی تغذیه‌ای کودکان و بزرگسالان می‌تواند به سوءتغذیه بینجامد درحالی که خانوار از درآمدی تأمین‌کننده برخوردار است». این موضوعی قابل توجه است اما هنوز هم می‌توان پای فقر درآمدی را در اینجا و در مورد سوءتغذیه نیز دید. استاد اقتصاد دانشگاه الزهرا می‌گوید که «تنها30 درصد از کسانی که دچار سوءتغذیه اند، از درآمد مکفی برخوردارند. باقی این افراد به دلیل فقر درآمدی گرفتار سوءتغذیه شده اند».

اکنون می‌توان تصویری کلی‌تر ترسیم کرد. نزدیک به 7 درصد از جمعیت ایران دچار گرسنگی مفرط و کم‌وبیش نزدیک به 23 درصد دیگر دچار سوءتغذیه‌ اند. اما این تصویر کامل نمی‌شود اگر از جغرافیای آن سخن نگوییم.  

 

جغرافیای گرسنگی و سوءتغذیه

شاید این پیش‌داوری وجود داشته باشد که گرسنگی در حاشیه‌ شهرها متمرکز است. البته این، تا حدی درست است. راغفر می‌گوید که «عمده این گرسنگی در مرزها متمرکز است. مناطق مرزی کشور بیشترین تمرکز گرسنگی را دارد». درباره سوءتغذیه هم همین است و آن‌طور که او می‌گوید، «در شرق و جنوب شرق کشور پراکندگی بیشتری دارد». اما درستی آن پیش‌داوری به این نکته بر می‌گردد که «حاشیه کلانشهرها بیش از همه مأمن و مقصدِ مهاجرانی هستند که از مرزهای شرقی، جنوب شرقی و تا اندازه‌ای نیز غرب کشور آمده اند. به همین دلیل در حاشیه کلانشهرها هم با گرسنگی یا فقر خوراکی روبه‌رو می‌شویم». این را راغفر می‌گوید و اضافه می‌کند که با پراکندگی‌ای نسبی می‌توانیم همین تمرکز را نیز در مورد سوءتغذیه ببینیم».

 

نتیجه

گرسنگی به هر معنایی و در هر گفتمانی نمی‌تواند خود را از شرِ سویه و بُعدِ جسمانی‌اش خلاص کند و انسان به دلیل انسان‌بودن‌اش و جدا از تمام ابعاد لاهوتی‌اش، باید بخورد، بپوشد، بنوشد و جایی برای زندگی داشته باشد تا بتواند به معنای دقیق کلمه انسان بماند. هنگامی که چنین بخش بزرگی از یک جامعه به دلیل فقر و تهی‌دستی گرفتارِ گستره‌ای از گرسنگی تا سوءتغذیه است، نمی‌توان و نباید از کنار این پرسشِ حیاتی به‌سادگی عبور کرد که کدام مناسبات اجتماعی‌اقتصادی چنین پدیده‌ای را ایجاد کرده اند و آن را تداوم می‌بخشند. 


برچسب ها: گرسنگی ، سوءتغذیه ، راغفر ، میدری ، تغذیه ، غذا ،

تخفیف ریحون
2 مرداد 96 02:17
تخفیف ویژه 10 هزار تومنی ریحون!
غذا رو سفارش بدید و 10 هزار تومن تخفیف بگیرید!
برای هر کسی که از لینک شما کد تخفیف رو بگیره هم 10 هزار تومن به حساب شما افزوده میشه!
برای گرفتن تخفیف 10 هزار تومنی مراحل زیر رو انجام بدید:
اول لینک رو باز کنید و کد تخفیف رو کپی یا یادداشت کنید
بعدش برید به صفحه اصلی سایت ریحون reyhoon.com و نرم افزار رو دریافت کنید (با گوشی برید و باید برنامه بازار رو داشته باشید)
بعد از نصب نرم افزار ثبت نام کنید (20 ثانیه طول میکشه نهایت!)
موقع سفارش غذا کد تخفیف رو بزنید تا 10 هزار تومن از هزینه غذا کم بشه.
مثلا 20 هزار تومن غذا سفارش بدید فقط 10هزار تومن پرداخت میکنید.
راستی در ماه مبارک رمضان برای مسافران و معذورین شرعی قبل و بعد از افطار باز است.
سوالی داشتید ایمیل بزنید
موفق باشی!

زایرسرای قم
8 تیر 96 05:17
ســــلام !
وبلاگتون زیباست!
موفق باشید
سحر
10 خرداد 96 13:46
بسیار عالی بود!
ممنونم از وبلاگ خوبتون
موفق باشید
محمد
10 بهمن 95 04:48
سلام دوست عزیز
درباره ی کسب درآمد از اینترنت چه اطلاعاتی داری ؟
من برای تو پیشنهادات و آموزش هایی دارم که تو رو به درآمد میلیونی می رسونه
برای مشاهده پیشنهادات به سایت زیر مراجعه کن:
jobstarter.ir

سوالی هم اگه بود می تونی از راه های ارتباطی زیر بپرسی:
تلفن:02166150185
تلگرام:09031642062
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر