تبلیغات
متن‌هایی برای گذار نظری - چشم اسفندیار «زیرساخت‌ها» در مناطق آزاد تجاری

مناطق آزاد تجاری مانندِ جزیره‌هایی در کلیت اقتصادی کشور عمل می‌کنند. آن‌ها هر چند ذیل قواعد و مقررات کلی نظام اقتصادی‌سیاسی تعریف می‌شوند، اما قواعدی آزادانه‌تر بر آن‌ها حکم‌فرماست. آن‌ها حلقه‌هایی هستند که اقتصادهای بسته را به اقتصادِ جهانی متصل نگه می‌دارند و بر آن‌ها بیشتر قواعد بین‌المللی مبادلات تجاری حاکم است تا قواعد داخلی.

برپایی مناطق آزاد تجاری در ایرانِ پس از انقلاب به سال 1368 بر می‌گردد هر چند لایحه واردات کالا با استفاده از معافیت گمرکی جزیره کیش در اسفند ۱۳۵۸ به تصویب شورای انقلاب رسیده بود. با این‌که مناطق آزاد تجاری کیش، قشم و چابهار در سال 1368 راه افتادند اما در سال 1384 بود که به‌تمامی از زیر قواعد گمرکی کشور خارج شدند.

منطقه آزاد ارس در آذربایجان شرقی، انزلی در گیلان، اروند در خوزستان و ماکو در آذربایجان غربی در بازه‌ سال‌های 1384 تا 1389 برپا شدند. و اکنون نیز استان‌های دیگر در پی گشایش بازارهای جهانی به روی خود و ایجاد امکان صادرات محصولات تولیدی خود از طریق برپایی منطقه‌های آزاد تجاری هستند. منطقه آزاد تجاری بانه ـ مریوان در استان کردستان در ماه گذشته به تصویب هیأت وزیران رسید و برای تأیید نهایی به مجلس رفت، منطقه آزاد تجاری اردبیل کم‌وبیش کار خود را آغاز کرده است و استان‌های دیگر در نوبت رسیدگی اند.

این موج تازه از ساخت مناطق آزاد تجاری در کشور این پرسش را به ذهن می‌آورد که آیا این مناطق از زیرساخت‌های لازم برای نقش‌آفرینی فعال در مبادلات تجاری بین‌المللی و داخلی برخوردار هستند یا نه؟ پاسخ به این پرسش، بسیار مهم است چراکه بی‌توجهی به آن می‌تواند به هدررفتن سرمایه‌ها و ارتباطات بین‌المللی بینجامد. هنگامی که مثلاً زیرساخت‌های شهری و رفاهی (حال زیرساخت‌های خدماتی بماند) در شهرهایی مانندِ آبادان و خرمشهر فراهم نیست، برپایی مناطق آزاد تجاری هر چند ممکن است به رونق اقتصادی کوتاه‌مدت در آن‌ها بینجامد، نمی‌تواند توسعه‌ اقتصادی و تجاری آن‌ها را تضمین کندو کم‌بود زیرساخت‌های لازم عملاً آن‌ها را به پایانه‌های واردات و صادرات بدل می‌کند چرا که هیچ سازوکاری برای بهره‌مندی این مناطق از سودهای سرشار مبادلات تجاری تعریف نشده است.

همین وضعیت درباره بانه و مریوان هم صادق است. بانه سنتاً با پدیده قاچاق کالا درگیر بوده است. هر چند ممکن است تبدیل آن به منطقه آزاد تجاری از رونق این پدیده بکاهد اما هیچ معلوم نیست که آن را از محرومیت‌های زیرساختی‌اش رها کند.

مناطق آزاد تجاری به این دلیل که مکان مبادلات تجاری پرسود هستند، می‌توانند به رونق شهرهای خود کمک ‌کنند اما اشتباه است که فکر کنیم راه‌اندازی این مناطق به خودی خود توسعه شهری و اقتصادی را ممکن خواهد کرد. عاملیت فعال دولت در حفظ استقلال این مناطق و بهره‌گرفتن از سودهای حاصله برای توسعه‌ اقتصادی و اجتماعی آن شهرها اساسی است.

 


برچسب ها: مناطق آزاد تجاری ، قاچاق ، زیرساخت ،

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر